مخالفان توافق شمشیر را از رو بستند، ۵ نکتە مهم

23.خرداد.1405

منبع: The Hill
ترجمە: Rojhelatnews

هم‌زمان با انتشار جزئیاتی از توافقی که به گفته دونالد ترامپ، ممکن است همین آخر هفته میان واشنگتن و تهران امضا شود، منتقدان سرسخت ایران در آمریکا واکنش‌های تندی نشان داده‌اند.
برخی از چهره‌های نزدیک به ترامپ، از جمله سناتور لیندسی گراهام، مجری فاکس‌نیوز مارک لوین و ستون‌نویس واشنگتن‌پست مارک تیسن، نسبت به مفاد گزارش‌شده این توافق ابراز نگرانی کرده و خواستار شفافیت بیشتر شده‌اند.
ترامپ نیز روز پنجشنبه بخشی از گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های دولتی ایران درباره یک تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای را رد کرد.

۱. تعهدات هسته‌ای ایران هنوز مبهم است
یک مقام ارشد آمریکایی گفته است که بر اساس توافق پیشنهادی، ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران نابود خواهد شد و تهران متعهد می‌شود که در بلندمدت به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نرود.
اما منتقدان یادآوری می‌کنند که ایران در توافق هسته‌ای دوران اوباما (برجام) نیز چنین تعهدی داده بود. مسئله اصلی این است که ایران دقیقاً چه اقداماتی را خواهد پذیرفت.
ترامپ پیش‌تر گفته بود که واگذاری ذخایر اورانیوم با غنای تسلیحاتی یک شرط اساسی است، اما ایران تاکنون با انتقال این ذخایر موافقت نکرده است.یکی از گزینه‌های مطرح، رقیق‌سازی این مواد در داخل ایران است تا دیگر قابلیت استفاده نظامی نداشته باشند.
با این حال، ترامپ روز پنجشنبه اشاره کرد که شاید فعلاً با باقی ماندن این مواد در تأسیسات زیرزمینی ایران مشکلی نداشته باشد. او گفت:
«هیچ‌کس نمی‌تواند به آن دسترسی پیدا کند، چون زیر یک کوه دفن شده است.»

۲. پیام‌های متناقض درباره لغو تحریم‌ها
مقام‌های آمریکایی می‌گویند تا زمانی که ایران تعهدات خود را اجرا نکند، هیچ پول یا دارایی بلوکه‌شده‌ای آزاد نخواهد شد.
اما گزارش اکسیوس حاکی از آن است که آمریکا ممکن است برای مدت ۶۰ روز تحریم‌های صادرات نفت ایران را تعلیق کند تا مذاکرات ادامه یابد.
چنین اقدامی می‌تواند کمک بزرگی به اقتصاد ایران باشد که در ماه‌های اخیر تحت فشار شدید قرار گرفته است.
منتقدان هشدار می‌دهند که اگر پس از ۶۰ روز مذاکرات شکست بخورد، بازگرداندن تحریم‌ها دشوار خواهد بود و آمریکا بخشی از اهرم فشار خود را از دست می‌دهد.
رسانه‌های دولتی ایران نیز مدعی شده‌اند که توافق شامل ۳۰۰ میلیارد دلار بودجه بازسازی و ۲۴ میلیارد دلار پرداخت نقدی فوری به ایران خواهد بود.
ترامپ این گزارش‌ها را رد کرده، اما مشخص نکرده کدام بخش از آن‌ها نادرست است.

۳. بازگشایی تنگه هرمز
یکی از مهم‌ترین محورهای توافق احتمالی، بازگشایی کامل تنگه هرمز است.
طبق گزارش اکسیوس، ایران ظرف ۳۰ روز مسیر کشتیرانی را بدون دریافت عوارض باز خواهد کرد و در مقابل آمریکا محاصره دریایی کشتی‌های مرتبط با ایران را متوقف می‌کند.
رسانه‌های ایرانی گفته‌اند که تهران همچنان کنترل و حاکمیت خود بر این آبراه را حفظ خواهد کرد.
در ماه‌های اخیر ایران نشان داده که با بستن تنگه هرمز می‌تواند فشار بزرگی بر بازار جهانی انرژی وارد کند.
برخی از چهره‌های تندرو در آمریکا از ترامپ خواسته‌اند که به جای مذاکره، با استفاده از نیروی نظامی کنترل کامل این مسیر را به دست بگیرد.
افزایش قیمت انرژی و تورم داخلی آمریکا نیز فشار زیادی بر ترامپ وارد کرده تا هرچه سریع‌تر راه‌حلی برای بازگشایی این مسیر پیدا کند.

۴. توافق کجا و چه زمانی امضا می‌شود؟
ترامپ گفته است که امضای توافق ممکن است همین آخر هفته و احتمالاً در اروپا انجام شود.
او اعلام کرد که شخصاً در مراسم حضور نخواهد داشت و احتمالاً جی.دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور، به نمایندگی از آمریکا شرکت خواهد کرد.ترامپ همچنین از جرد کوشنر و استیو ویتکاف به خاطر نقششان در مذاکرات تمجید کرده است.
در حالی که ایران این توافق احتمالی را «اعلامیه اسلام‌آباد» می‌نامد، زیرا پاکستان نقش مهمی در مذاکرات داشته است، گزارش‌ها حاکی از آن است که ژنو یکی از گزینه‌های اصلی برای مراسم امضاست.
به گفته یک دیپلمات آگاه، هیئت قطری تا اواخر شب چهارشنبه در تهران مشغول مذاکره بوده و دو طرف در نهایت بر سر متنی به توافق رسیده‌اند که تصور می‌کنند هم برای واشنگتن و هم برای رهبر جمهوری اسلامی قابل قبول باشد.

۵. درگیری‌های نظامی هنوز ادامه دارد
با وجود خوش‌بینی ترامپ نسبت به توافق، تنش‌های نظامی همچنان ادامه دارد.
یک مقام دفاعی آمریکا گفته است که پنجشنبه شب نیروهای آمریکایی دو پهپاد تهاجمی ایران را که به سمت کشتی‌ها در تنگه هرمز در حرکت بودند، سرنگون کردند.ترامپ در شبکه اجتماعی خود این حمله را «کاملاً غیرقابل قبول» خواند و نوشت:
«با آن‌ها چیزی به نام مذاکره با حسن نیت وجود ندارد.»
او همچنین هشدار داد که اگر توافق حاصل نشود، جزیره خارگ و زیرساخت‌های نفتی ایران می‌توانند هدف حملات بعدی قرار بگیرند؛ هرچند بعداً این تهدید را پس گرفت و گفت دو کشور به توافق صلح نزدیک شده‌اند.
گزارش همچنین می‌گوید آمریکا در روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه نیز به اهدافی در ایران حمله کرده بود؛ اقدامی که پس از سرنگونی یک بالگرد آپاچی آمریکایی صورت گرفت.
در مقابل، سپاه پاسداران اعلام کرده است که در واکنش به این حملات، پایگاه‌های نظامی آمریکا در اردن، کویت و بحرین را هدف قرار داده است.